ДЭМБ сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламжийг хүний эрх, сонголт, нийгэм дэх оролцоонд тулгуурласан хэлбэрт шилжүүлэхийг уриаллаа.
Сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудалтай хүнийг эмчлэх гэдэг нь онош тавих, эм өгөх, эмнэлэгт хэвтүүлэхээр хязгаарлагдах ёсгүй. Тухайн хүн нийгэмдээ амьдрах, гэр бүлтэйгээ харилцах, суралцах, ажиллах, бие даасан шийдвэр гаргах боломжтой байх нь ч мөн сэргэлт, амьдралын чанарын чухал хэсэг юм.
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ) 2026 оны аравдугаар сарын 9-нд сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламжийг томоохон байгууллагуудад удаан хугацаагаар байрлуулах загвараас олон нийтэд түшиглэсэн, хүний эрхийг хүндэтгэсэн үйлчилгээ рүү шилжүүлэх практик удирдамж танилцууллаа.
ДЭМБ юу гэж онцлов?
ДЭМБ-ын мэдээлснээр, дэлхийн олон оронд сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудалтай хүмүүс сэтгэцийн эмнэлэг болон нийгмийн халамжийн байгууллагад удаан хугацаагаар амьдарсаар байна. Тэдгээр байгууллагад байгаа хүмүүсийн бараг тал нь өөрийн хүсэл зоригийн эсрэг байршуулсан нөхцөлд сар, жилээр, зарим тохиолдолд хэдэн арван жил амьдарч байгааг байгууллага онцолжээ.
ДЭМБ-ын Mental Health Atlas тайланд үндэслэсэн мэдээллээр, судалгаанд хариулсан улс орнуудын ердөө 9 хувь нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламжийг байгууллагад түшиглэсэн загвараас олон нийтэд түшиглэсэн загварт бүрэн шилжүүлсэн байна. Харин 53 хувь нь шинэчлэлийн эхний шатандаа байжээ.
Эдгээр үзүүлэлт нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламжийг хэрхэн зохион байгуулах асуудал дэлхий даяар шийдэгдээгүй хэвээр байгааг харуулж байна.
Эмнэлгээс гарах нь эдгэрэлтийн төгсгөл биш
ДЭМБ-ын шинэ удирдамжид сэтгэцийн эмнэлгээс гарсан хүнийг нийгэмдээ эргэн амьдрахад шаардлагатай бодит дэмжлэгээр хангахыг онцолжээ.
Үүнд:
Эмнэлгийн тусламжийг өөрчлөхдөө зөвхөн орны тоог цөөлөх нь хангалтгүй. Орон нутагт түшиглэсэн үйлчилгээ, орон байр, нийгмийн дэмжлэгийг зэрэг хөгжүүлэх шаардлагатай. Эс бөгөөс эмнэлгээс гарсан хүн шаардлагатай тусламжгүй үлдэх эрсдэлтэй.
Энэ нь нийгэмд ямар ойлголт өгөх вэ?
Сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудалтай хүн зөвхөн өвчтөний дүрээр тодорхойлогдох ёсгүй. Тэр хүн гэр бүлийн гишүүн, ажилтан, найз нөхөр, нийгмийн нэг хэсэг хэвээрээ.
Иймээс сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламжийн чанарыг зөвхөн эмчилгээний үйл явцаар бус, хүний нэр төр, эрх, сонголт, бие даасан байдал, нийгмийн оролцоог хэрхэн хамгаалж байгаагаар нь мөн үнэлэх хэрэгтэй.
Эх сурвалж: